Amerikalıların kişisel alanına antropolojik bir bakış

0

Amerika’ya gelen herkesin ilk fark ettiği şeylerden biridir. İnsanlar sokakta birbirlerinden sık sık özür diler. Çarpışmış olmanız da gerekmez. Çünkü “personal space” denilen “kişisel alan”a girdiğiniz anda sizden bir açıklama beklerler.

Amerikalı Antropolog Edward Hall‘un 1960’larda yarattığı bir kavram bu. İnsanı merkez kabul ettiğinizde, etrafında yaklaşık yarım metre uzağına kadar yayılan alana deniyor.

Sadece aile üyelerine, sevgililere açık olan kısım. Eğer bunlardan biri değilseniz ve etrafınız size bir mazeret sunacak kadar kalabalık değilse, “üzgünüm” ya da “pardon” diyorsunuz. Karşınızdaki de gösterdiğiniz saygı nedeniyle size cevap veriyor.

Bu nazik olma çabasının altında hep pasif agresif bir tutum hissetmişimdir. Bir kişisel alan ihlali yaptığınızda hemen özür dilemezseniz sizi herkesin gözünde küçük düşürecek, adı konmamış bir baskı.

Bir gün bir davette Amerikalının birisiyle, ABD’de silah edinmenin çok kolay olmasını bir türlü anlayamadığıma dair tartışmaya giriştim. Aslında bunun özgürlük kaygılarından kaynaklandığını anlatmaya tarihsel bir perspektif içinde başladı ve, “Amerikalılar silah edinme hakkını bırakmak istemiyor, çünkü bir gün özgürlüğüne kastedenler devlet otoritesini temsil edenler olursa da kendini korumak istiyor” dedi.

Başkalarının da katıldığı o tartışmada şunu fark ettim: Başından beri bir yönüyle agresif bulduğum kişisel alana saygı kuralı, Amerika’da aslında bireylerin birbirlerine karşı başta silah zoruyla yerleştirdikleri zoraki bir alışkanlıktı. Ve bir zamanlar karşıdakinin silah taşıdığı korkusuyla ortaya çıkan, kimsenin kişisel alanına girmeme davranışı, bir ölçüde kuşaktan kuşağa aynı saikle aktarılmış, bunun toplumsal bir norma dönüşmesi de bir bakıma bu sayede olmuştu.

İşte, meseleye bu gözle bakmadığınız ve sokakta gördüğünüz nezaketin altında yatan sebeplerden birinin toplumsal hafızada yer etmiş bu tehdit algısı olduğunu bilmediğiniz zaman, Washington’daki o kibar insanların, ofislerine gittiklerinde bir köpekbalığına dönüşmeleri sizi çok şaşırtır.

İlgili:  ABD: Rusya ile çok yakında görüşeceğiz

Hürriyet eski Washington temsilcisi Tolga Tanış‘ın
POTUS & BEYEFENDİ: Türkiye-Amerika İlişkisinin İnişli Çıkışlı Hikayesi, kitabından.

Share.

Leave A Reply