Osmanlı’da Bilim

0

Ülkedeki ”kasaba yobazlarına” göre,
Osmanlı’da bilim adamından geçilmiyor.
Şu âlimlerin isimlerini say deyince,
Üç isim çıkıyor.
Beş yüz senede üç kişi.
Dördüncü yok.

En önemli isim Takiyüddin.
Rasathanesi var.
Beyoğlu kitabını hazırlarken,
Fransız, Hollanda Konsolosluklarının,
Olduğu bölgedeki yerini bulmuştum.
Bugünkü Postacılar Sokak.

1571’de Müneccimbaşı Mustafa Çelebi ölür.
Yerine Müneccimbaşılığa Takiyüddin atanır.
Takiyüddin, Sokullu Mehmet Paşa ve Hoca Sadettin Efendi’ye gider,
Gözlemevi kurmak istediğini söyler.

Padişah III. Murat’tın huzuruna çıkan Takiyüddin,
Padişahın adıyla anılacak bir zîc hazırlamakla görevi alır.
Rasathanenin kurulması için izin alınır.
Masraflar için de ödenek verilir.
Beyoğlu, Postacılar Sokak’a Gözlemevi kurulur.

1577 yılında rasathane çalışmaya başlar.
Birkaç ay sonra bir kuyruklu yıldız görülür.
Padişah Taküyeddin’den bir kehanette bulunmasını ister.
O da bu yıldızın bir mutluluk ve saadet devrinin,
Habercisi olduğu tahmininde bulunmuştu.

Rivayetler muhtelif.
İlber Ortaylı’ya göre;
İstanbul’daki bir depremden sonra halk ayaklanmış,
Depremin rasathane yüzünden olduğunu söylemişlerdir.
Sarayın önünde büyük gösteriler olmuş,
Bunun üzerine III. Murat, denizden top atışı ile rasathaneyi yıktırmış.
Bilim dediğin böyle olur.
Padişah emri ile top ateşine tutulmak.
Bilimsel yıkım.

İkinci rivayet:
Rasathanenin kurulmasına sağlayan,
Hoca Sadettin Efendi ile
Şeyhülislam Kadızade Ahmet Şemsettin Efendi
Farklı siyasi gruplara bağlıdırlar.
Birinin yaptığını diğeri bozmak ister.
Sonunda siyasal çekişmeden rasathane yıkılır.

Üçüncü rivayet:
O dönemde İstanbul’da Veba salgını olur.
Dini tarikatlar, Takiyüddin ve personelinin,
Meleklerin bacaklarını gözlediği yolunda söylentiler çıkar.
Melek bacağından veba salgınına.
Al sana Osmanlı’da bilim.

Şimdi Osmanlı’da bilim adamı diye sayılan adam,
Takiyüddin.
Rasathanesi sadece 2 yıl çalışmış.
Devamı yok.
Yani adama imkân vermemişler.
Demek ki adama bilim yapma şansı verilmemiş.
Osmanlı’da bilim adamı diye,
Sayılanın hali bu.
Bizim ülkede niye bilim yapılmaz?

Gelelim bugüne:
Gölcük depremini de fuhşa bağlayan kafalar,
Bugün hala gündemdeler.
Hala utanmadan ekranlardalar.
350 senedir bu coğrafyada değişen bir şey yok.
Bodrum depremlerine de uyar.

Turan Akıncı

Share.

Comments are closed.